Vandaag in digitaal Europa
Europa debatteert over de Artificial State terwijl GPS verstoord blijft
Het essay van Jill Lepore over de Artificial State, dat vandaag in Agenda Digitale is gepubliceerd, stelt dat platformen, data en algoritmen al twee decennia lang in stilte functies privatiseren die voorheen toebehoorden aan de overheid: besluitvorming, geschiktheidsbeoordelingen en zelfs de vorm van politieke aandacht. Ze schrijft voornamelijk over de Verenigde Staten. Toch leest het essay als een indirect pleidooi voor de EU AI Act, de Europese poging om precies dat soort bevoegdheden weer onder publieke regels te brengen in plaats van deze over te laten aan de standaardinstellingen van bedrijven.
Dezelfde dag leverde een kleinere, meer letterlijke versie van haar betoog op. Agenda Digitale meldde ook dat het verstoren en spoofen van GPS inmiddels een gedocumenteerd risico vormt voor de Europese telecom, financiële sector en transport. Dit is zo ernstig dat de European Space Agency een realtime detectiesysteem bouwt in plaats van te wachten op het volgende incident. Twee dagen geleden merkte deze column al op dat Europa's eigen klokken, het tijdsignaal waar banken en elektriciteitsnetwerken op draaien, nog steeds leunen op GPS. Het verhaal van vandaag beschouwt diezelfde afhankelijkheid als een actief aanvalsoppervlak in plaats van een latent risico. De publieke functie die volgens Lepore stilletjes is overgedragen aan algoritmische controle, is in dit geval stilletjes overgedragen aan een door het buitenland beheerd satellietnetwerk, en dat wordt nu op de proef gesteld.
Een Artificial State heeft geen algoritme nodig als een verstoord satellietsignaal volstaat.
Een derde nieuwsfeit maakt dezelfde verdeeldheid zichtbaar binnen één enkel bedrijf. OpenAI nam Meta-topvrouw Sandhya Devanathan aan om de commerciële groei en contacten met toezichthouders in Zuidoost-Azië en Australië te leiden. Dit is een markt van meer dan 600 miljoen mensen. In dezelfde week bevestigde het bedrijf de uitbreiding van zijn teams in Dublin en Brussel, maar dan voor beleid en engineering, niet voor verkoop. Dat formaliseert het patroon van OpenAI in Europa dat deze column halverwege augustus al signaleerde, toen de opening van een kantoor in Berlijn de Europese afhankelijkheid van een door de VS beheerde AI-stack in zijn eigen grootste markt vergrootte. Europa krijgt de afdeling voor compliance, terwijl de groei elders plaatsvindt. Le Chat van Mistral is het vaste alternatief voor die opzet, een Europees gebouwde assistent, al heeft deze column eerder opgemerkt dat de eigen banden van Mistral op het gebied van compute en kapitaal complexer zijn dan een krantenkop over soevereine AI doet vermoeden.
Consumenten…
Niets hiervan is zichtbaar op een telefoonscherm totdat het kapotgaat. GPS ondersteunt veel meer dan alleen stapsgewijze navigatie: het artikel van vandaag wijst op kritieke infrastructuur en mobiele netwerken die op hetzelfde signaal steunen. Een spoofing-incident dat ernstig genoeg is om de European Space Agency zorgen te baren, is een consumentenprobleem in de dop. Dit geldt ondanks het feit dat de berichtgeving van vandaag een groeiend risico beschrijft in plaats van een storing die de telefoon van een gebruiker al heeft bereikt.
Bedrijven…
Bedrijven in de logistiek, de financiële sector en de telecom moeten de weerbaarheid van GPS behandelen als een vraagstuk voor de toeleveringsketen, in dezelfde categorie als een chiptekort, en niet als een niche-satellietprobleem dat iemand anders moet oplossen. Elk Europees bedrijf dat een AI-leverancier overweegt, heeft nu bovendien een actuele vergelijking. De uitbreiding van OpenAI in Dublin en Brussel koopt dekking voor compliance, geen commercieel partnerschap. Daarentegen profileren Mistral en Aleph Alpha zich met de belofte om samen met Europese klanten te bouwen, in plaats van alleen verantwoording af te leggen aan Europese toezichthouders.
Overheden…
Het essay van Lepore is juist in Brussel het lezen waard omdat de EU AI Act het concrete Europese antwoord is op het abstracte probleem dat zij beschrijft. De geloofwaardigheid hiervan hangt af van toezichthouders die aantonen dat menselijke instituten, en niet de standaardinstellingen van platforms, nog steeds bepalen welke publieke functies worden geautomatiseerd. Die geloofwaardigheid heeft een blinde vlek die het essay niet vermeldt. De AI Act kan weliswaar beperken hoe een algoritme wordt gebruikt, maar kan de Europese infrastructuur voor tijd- en positiebepaling niet soeverein maken. Bovendien is het nieuwe detectiesysteem van de European Space Agency een defensieve noodoplossing, geen oplossing voor de eigendomskwestie. Het eurostack-argument geldt net zo goed voor infrastructuur voor positie- en tijdsbepaling als voor compute. Overheden die soevereine AI-ambities financieren, zouden zich moeten afvragen waarom diezelfde urgentie de satellietpositionering nog niet heeft bereikt.
Verder vandaag
- Het in Maastricht gevestigde Clementine haalt €1,7 miljoen op voor de schaalvergroting van zijn AI-gestuurde platform voor hoorzorg · EU-Startups
- Portugal: Tesla beweert dat FSD levens zal redden en maandelijks tientallen ongelukken zal voorkomen · Pplware
- Het Ierse softwarebedrijf Cubic3 plant banenverlies te midden van financiële problemen · Silicon Republic
- Het Zweedse Readily Diagnostics ontvangt €811.000 voor betaalbare soa-testen · EU-Startups
- De Franse kwantum-scale-up Pasqal treedt toe tot de Nasdaq met €309 miljoen in kas · EU-Startups
Waarom dit relevant is voor Europese digitale soevereiniteit
Vandaag komen de abstracte en letterlijke versies van hetzelfde Europese probleem rondom digitale soevereiniteit samen. Het Artificial State-argument van Jill Lepore, dat platforms en algoritmen functies hebben geprivatiseerd die voorheen toebehoorden aan het openbaar gezag, is precies het faalscenario dat de EU AI Act moest voorkomen, en de geloofwaardigheid hiervan hangt af van toezichthouders die deze grens daadwerkelijk handhaven in plaats van zich te schikken naar de standaardinstellingen van platforms. Maar het risico op GPS-jamming en -spoofing voor de Europese telecom, financiële sector en transport toont aan dat het openbaar gezag net zo grondig kan worden uitgehold door fysieke afhankelijkheid als door algoritmische delegatie: de Europese timing- en positioneringslaag draait op een door het buitenland beheerde satellietconstellatie, en het nieuwe detectiesysteem van de European Space Agency is een defensieve noodoplossing, geen oplossing voor de eigendomskwestie. De organisatorische splitsing van OpenAI, met een leidinggevende voor commerciële groei voor Zuidoost-Azië en Australië tegenover een puur op beleid en techniek gerichte aanwezigheid in Dublin en Brussel, vormt een derde voorbeeld: Europa faciliteert steeds vaker het debat over compliancy rond buitenlandse AI-systemen in plaats van het commerciële gesprek, terwijl Mistral's Le Chat en de modellen van Aleph Alpha het moeilijkere, tragere alternatief blijven om de gereguleerde laag daadwerkelijk zelf te bouwen. Een AI Act die Amerikaanse platforms uitsluitend als toezichthouder benadert, op infrastructuur die niet in Europese handen is, betekent het beheren van afhankelijkheid, niet het beëindigen ervan.
Bronnen
- Het essay van historicus Jill Lepore over de Artificial State stelt dat platformen publieke functies hebben geprivatiseerd, wat direct raakt aan de denkwijze achter de AI Act · Agenda Digitale
- Het verstoren en spoofen van GPS vormt een groeiend risico voor de Europese infrastructuur, wat de European Space Agency ertoe aanzet een realtime detectiesysteem te bouwen · Agenda Digitale
- OpenAI nam Meta-topvrouw Sandhya Devanathan aan om de groei in Zuidoost-Azië en Australië te leiden, terwijl het zijn teams voor beleid en engineering in Dublin en Brussel uitbreidt · The Next Web
Dit dagbericht verschijnt elke avond. Bronlinks leiden naar de oorspronkelijke berichtgeving.
Europese Alternatieven Die Je Misschien Leuk Vindt
Pixelfed
Pixelfed is een gedecentraliseerd, open-source social media platform voor het delen van afbeeldingen. Gebruikers kunnen foto's uploaden en delen, andere gebruikers volgen en interactie aangaan via likes, reacties en shares. Door gebruik te maken van het ActivityPub-protocol maakt Pixelfed federatie mogelijk, waardoor gebruikers kunnen communiceren met personen op andere compatibele platforms. Het is ontworpen voor fotografen en iedereen die op zoek is naar een privacygerichte, community-gedreven alternatief voor gecentraliseerde beeld-deel diensten.
Element (Matrix)
Element is een veilig, gedecentraliseerd communicatieplatform gebouwd op het Matrix-protocol. Hiermee kunnen gebruikers end-to-end versleutelde berichten verzenden, bestanden delen en deelnemen aan groepschats. Belangrijke functies zijn onder andere spraak- en videogesprekken, bridging met andere communicatieplatforms zoals Slack en Discord, en de mogelijkheid om uw eigen server te hosten voor verbeterde privacy en controle. Element is geschikt voor individuen, teams en organisaties die op zoek zijn naar veilige en privécommunicatie, en is vooral gunstig voor degenen die data-soevereiniteit en open-sourceoplossingen belangrijk vinden.
SoundCloud
SoundCloud is een digitaal audiodistributieplatform waar gebruikers hun originele muziek en audio kunnen uploaden, promoten en delen. Belangrijkste kenmerken zijn muziekstreaming, direct messaging, commentaar geven en de mogelijkheid om artiesten en afspeellijsten te volgen. Dit platform wordt voornamelijk gebruikt door onafhankelijke muzikanten, dj's en podcasters om hun werk te delen, contact te leggen met luisteraars en een publiek op te bouwen. SoundCloud biedt een enorme bibliotheek met door gebruikers gegenereerde content, die toegang biedt tot een breed scala aan muziek en audio die niet altijd beschikbaar is op andere streamingdiensten.
Ecosia
Ecosia is een zoekmachine die advertentie-inkomsten gebruikt om boomplantinitiatieven te financieren. Gebruikers kunnen websearches uitvoeren met dezelfde technologie als Bing en toegang krijgen tot zoekresultaten, afbeeldingen, video's en nieuws. Een teller toont het aantal bomen dat is geplant door zoekopdrachten van gebruikers, en het bedrijf rapporteert over zijn financiële activiteiten, inclusief de impact op het milieu en CO2-neutraliteit. Het belangrijkste voordeel van Ecosia is de toewijding aan ecologische duurzaamheid, aantrekkelijk voor gebruikers die herbebossingsinspanningen willen ondersteunen tijdens het surfen op internet.