Digital Services Act: Geegangang is geen platformprivilege, maar een recht

De Europese Unie heeft een belangrijke stap gezet in de handhaving van haar Digital Services Act (DSA) door een aanzienlijke boete op te leggen aan het platform X wegens niet-naleving van de regels voor toegang tot onderzoeksgegevens. Deze uitspraak herdefinieert de rol van onderzoek, en positioneert het niet langer slechts als een toeschouwer van de macht van platforms, maar als een actieve deelnemer aan het regelgevend toezicht. Deze handhavingsactie duidt op een robuuste aanpak om te zorgen dat digitale platforms zich houden aan de vereisten op het gebied van transparantie en risicobeperking. De Europese Commissie legde X een boete van €120 miljoen op, vanwege tekortkomingen in het systeem voor het verlenen van toegang aan onderzoekers tot platformgegevens. Deze beslissing vloeit voort uit de restrictieve aanpak van X, die slechts een klein deel van de gegevensaanvragen van wetenschappers goedkeurde, wat een systemisch probleem aantoont bij het faciliteren van noodzakelijk onderzoek naar platformrisico's zoals desinformatie en verslavende ontwerppatronen. Deze actie onderstreept de toewijding van de DSA om empirische studie van digitale omgevingen mogelijk te maken. Deze handhavingsactie heeft aanzienlijke gevolgen voor onderzoekers en platformexploitanten en stelt duidelijkere richtlijnen op voor gegevens toegang onder de DSA. Platforms kunnen de verplichte gegevens toegang niet langer herformuleren als een discretionair privilege, noch mogen ze deze onevenredig vertragen of beperken op basis van willekeurige criteria. De verduidelijking van de uitspraak over wat "onevenredige vertraging" inhoudt en de ongeldigverklaring van kosten- of affiliatiebarrières biedt onderzoekers cruciale rechtszekerheid. De beslissing bevestigt ook dat het geautomatiseerd extraheren van gegevens, of scraping, van publiekelijk toegankelijke inhoud is toegestaan, zelfs zonder expliciete toestemming van het platform, wat onafhankelijk onderzoek verder versterkt.