Ierland beboet Google terwijl Brussel de regels herschrijft die dit tegenhielden

De Ierse privacytoezichthouder heeft Google deze week een boete van 403 miljoen euro opgelegd. De overtreding dateerde van lang geleden: locatiegegevens werden verzameld en opgeslagen zonder de juiste transparantie of eerlijke informatievoorziening aan gebruikers, wat een schending is van de transparantie- en behoorlijkheidsbeginselen van de AVG. Nationale toezichthouders handhaven die wet dagelijks. In Brussel trekken twee afzonderlijke processen de wetgeving in dezelfde veertien dagen echter de tegenovergestelde richting op.

Het eerste proces betreft Europol. Een voorstel van de Commissie wil de gegevensbeschermingswaarborgen van de politiedienst afzwakken door ze als administratieve last te bestempelen, wat de weg vrijmaakt voor snellere massale dataverzameling en experimentele AI-tools in het politiewerk. Het is de derde uitbreiding van Europols bevoegdheden in minder dan een jaar tijd, na een stemming in het Europees Parlement afgelopen november die door critici een stap richting massasurveillance werd genoemd, gevolgd door een poging in juni om van de dienst een volledig operationeel politiekorps te maken.

Het tweede proces raakt de gegevens van iedereen, niet alleen wat politiediensten verzamelen. Digital Omnibus had deze reputatie drie weken geleden al, toen de herziening van wat als persoonsgegevens geldt onderwerp werd van verhitte onderhandelingen tussen het Parlement en de Raad op dezelfde dag dat een Oostenrijkse rechtbank de nog geldende AVG handhaafde. Gelekte documenten laten nu zien welke kant die gesprekken opgaan: een compromis van het Ierse voorzitterschap dat het gebruik van persoonsgegevens voor AI-training automatisch rechtmatig zou maken, waardoor AI-bedrijven in de praktijk onbeperkte toegang krijgen tot data die in de loop van tientallen jaren is verzameld. Max Schrems en noyb noemen het digitale onteigening. Hun scherpere kritiek richt zich op de vraag wie hiervan profiteert: een regel die wordt gepresenteerd als steun voor het Europese bedrijfsleven, zou Europese data vooral in handen spelen van de Amerikaanse bedrijven die AI-training al domineren.

In dezelfde week nam de European Data Protection Board definitieve richtsnoeren aan die harmoniseren hoe nationale toezichthouders AVG-boetes berekenen en die de wisselwerking verduidelijken tussen AVG-boetes en de Digital Services Act. Het handhavingsapparaat wordt consistenter. De wetgeving die het handhaaft wordt echter steeds verder ingeperkt. Dat is geen recht dat onder druk staat. Het is een recht waarover opnieuw wordt onderhandeld, terwijl de boetes voor het overtreden van de oude versie nog steeds worden uitgedeeld.

Consumenten…

De Autoriteit Persoonsgegevens heeft gebruikers van camerabrillen deze week verteld dat het filmen van herkenbare mensen in de openbare ruimte, op zeer weinig uitzonderingen na, illegaal is onder de huidige AVG. De toezichthouder adviseert organisaties om de apparaten volledig te verbieden en overweegt verdere maatregelen.

Dat is de versie van de wet waar consumenten het nu nog mee moeten doen. Het compromis rondom Digital Omnibus is van toepassing op de data die Europeanen dagelijks genereren, niet alleen op wat de drager van een camerabril vastlegt. Dezelfde toezichthouder wiens richtlijnen het gezicht van een onbekende als beschermd beschouwen, zou over een paar maanden een veel beperkter recht kunnen handhaven.

Bedrijven…

De Spaanse overheid onthulde deze week een nieuwe AI-strategie, opgebouwd rond een gigafactory voor AI-chips en nieuwe zakelijke investeringen. Het is het tweede soortgelijke plan in zes jaar tijd. De versie uit 2020 stelde vergelijkbare ambitieuze doelen maar kwam slechts langzaam van de grond, en Madrid heeft nog niet verteld wat dit nieuwe plan anders maakt.

Dezelfde ambitie dook op in Brussel, waar de Apply AI Summit van de Commissie zich richtte op het voorbij de testfase helpen van Europese mkb-bedrijven en strategische sectoren. De top van dit jaar benoemde de daadwerkelijke obstakels: investeringen en een beroepsbevolking die er nog niet klaar voor is. Het dichten van die kloof tussen ambitie en implementatie is een zwaardere beproeving dan welke nieuwe belofte over een gigafactory dan ook, voor zowel Spanje als Brussel.

Overheden…

Berlijn is deze week bij Kottbusser Tor gestart met een proef van vier weken met geautomatiseerde gedragsscanners, waarbij videobeelden in de openbare ruimte worden geanalyseerd op vooraf gedefinieerde patronen. Tegen 2027 staan er verdere tests gepland voor Alexanderplatz en de Warschauer Brücke. Het betreft een gemeentelijke proef en geen Europese, maar het past in dezelfde trend als het Europol-voorstel: anoniem gebruik van de openbare ruimte wordt beleidslaag voor beleidslaag steeds moeilijker te garanderen.

Voor nationale overheden die toekijken hoe Brussel de eigen beperkingen van Europol versoepelt, is de praktische vraag niet of ze het voorbeeld van Berlijn moeten volgen, aangezien verschillende steden dat toch wel zullen doen. De vraag is veeleer welke privacytoezichthouder de proef mag beoordelen zodra deze de grens van vier weken overschrijdt.

Verder vandaag

• Project Ventures lanceert een fonds van 5 miljoen pond voor deeptech- en AI-startups die voortkomen uit Imperial · Tech.eu
• Biolevate haalt 30 miljoen euro op in Serie A-ronde voor AI-automatisering in de levenswetenschappen · Tech.eu
• Eevi haalt pre-seed-financiering op voor AI-taaldocent · Tech.eu
• Het Nederlandse Morphotonics haalt 40 miljoen euro op voor de productie van onderdelen voor AI-brillen · Silicon Republic
• Het Londense Metris Energy haalt 4,35 miljoen euro op voor een AI-platform in hernieuwbare energie · EU-Startups
• Topman DeepL: Een privaat bedrijf zijn heeft op dit moment "veel voordelen" · Tech.eu
• Verda haalt 189 miljoen dollar op voor uitbreiding van AI-cloud en compute · Tech.eu
• 21 Europese investeerders sluiten zich aan bij het defensie-innovatienetwerk van de NAVO · EU-Startups
• Betaald WhatsApp Business en het regelvacuüm dat zwaar weegt op bedrijven · Agenda Digitale
• Rust Project waarschuwt voor kwaadaardige oplichting via sollicitatiegesprekken gericht op bijdragers · The Register
• Final Frontier en Myriad fuseren voor lancering van Defensie Tech-fonds van 100 miljoen euro · Tech.eu
• Nederlandse overheid voert e-facturatie in tegen juli 2030 · Digitale Overheid
• AI-pionier Yann Le Cun sluit zich aan bij Cellular Intelligence om de geneeskunde te revolutioneren · Presse-Citron
• Estland levert tien miljarden-startups op per 1,4 miljoen inwoners en overtreft daarmee de VS. · Silicon Canals
• Zweedse defensietechnologie-startup Terasi haalt 11 miljoen euro aan startkapitaal op · Tech.eu
• EU keurt duurzaamheidsbeoordelingssysteem voor datacenters goed · The Register
• FintechOS haalt 28 miljoen dollar op na het bereiken van winstgevendheid · The Next Web
• 10 Europese financieringsvehikels speciaal voor vrouwelijke oprichters · EU-Startups
• AI stoppen? Het echte probleem is het beheersen van verbonden agenten · Agenda Digitale
• Lightspring haalt 3,5 miljoen euro op voor de productie van fotonische chips · Tech.eu
• Nvidia-CEO Jensen Huang verwerpt voorspellingen over een AI-apocalyps · Pplware
• Spott haalt 18,3 miljoen euro op voor AI-besturingssysteem voor werving · EU-Startups
• NewSchool VC sluit Fund I van 10 miljoen euro af ter ondersteuning van vroege fase B2B-technologie · Tech.eu
• Primo haalt 6,9 miljoen euro op voor de inzet van autonome AI-agenten voor IT-teams · EU-Startups
• Het Londense Unit1 Studio haalt 23,3 miljoen euro op voor avatarconcerten · EU-Startups

Bronnen

• De Ierse toezichthouder beboette Google voor 403 miljoen euro wegens het verzamelen en opslaan van locatiegegevens zonder de juiste transparantie nadat de AVG van kracht werd · Heise Online
• De Commissie stelde voor om de gegevensbeschermingswaarborgen van Europol te versoepelen, door deze als een administratieve last te bestempelen · Heise Online
• Gelekte documenten tonen een compromis van het Ierse voorzitterschap dat het gebruik van persoonsgegevens voor AI-training automatisch rechtmatig zou maken · noyb.eu
• De EDPB nam definitieve richtsnoeren aan voor de harmonisatie van de methodologie voor AVG-boetes en de wisselwerking daarvan met de DSA · EDPB
• Spanje onthulde een nieuwe nationale AI-strategie rondom een gigafactory voor AI-chips en bedrijfsinvesteringen · Xataka
• De Apply AI Summit van de Commissie in Brussel hielp Europese mkb-bedrijven en strategische sectoren voorbij de testfase · Tech.eu
• De Autoriteit Persoonsgegevens waarschuwde dat het filmen van herkenbare personen met camerabrillen vrijwel altijd verboden is · Autoriteit Persoonsgegevens
• Berlijn is bij Kottbusser Tor gestart met een proef met geautomatiseerde gedragsscanners in de openbare ruimte · netzpolitik.org