Vandaag in digitaal Europa
Andermans AI testen is geen digitale soevereiniteit.

Het nakijken van andermans huiswerk is niet hetzelfde als het zelf maken. Het cyberveiligheidsagentschap van de EU, ENISA, heeft eindelijk directe toegang gekregen om Mythos 5 van Anthropic en GPT-6 Astra van OpenAI te testen. Zoals Silicon Republic en The Next Web beide melden, worden de bevoegdheden rond systeemrisico's uit de AI Act nu gericht op twee van de meest nauwlettend gevolgde frontier-modellen die in Europa actief zijn. Deze toegang volgt op maandenlange onderhandelingen en stelt Brussel in staat om een cyberveiligheidsrisico te beoordelen voordat het zich voordoet, in plaats van nadat een journalist het ontdekt. Dit is exact de leemte die deze column een week geleden signaleerde toen de meldplicht voor incidenten uit Artikel 55 in de praktijk botste met een casus rond OpenAI.
Maar het testen van een model is niet hetzelfde als het bouwen ervan. Aleph Alpha, het Duitse lab dat zichzelf in de markt zet als een soeverein alternatief voor zowel Anthropic als OpenAI, is niet wat ENISA hier onderzoekt. Mythos 5 en GPT-6 Astra zijn dat wel. De AI Act geeft Brussel zeggenschap over beide modellen. Het geeft Brussel geen van beide zelf in handen. Een rapport dat op dezelfde dag verscheen, benoemt die constructie klip-en-klaar. Volgens The Register noemen grote Europese organisaties volledige digitale soevereiniteit inmiddels onrealistisch. Ze omschrijven hun daadwerkelijke praktijk als 'weerbare onderlinge afhankelijkheid'. Ze blijven afhankelijk van externe aanbieders en zorgen er tegelijkertijd voor dat geen enkele individuele storing hun kritieke processen kan platleggen.
Toezicht, geen eigendom.
Ook aan beide uiteinden van de markt wisselde geld van eigenaar, al was de schaal zeer verschillend. Bending Spoons, de Milanese overnamepartij die al jaren kwakkelende digitale merken opkoopt, is overeengekomen 1,7 miljard euro te betalen voor de AI-werkplek Miro. Het is een van de grootste Europese tech-overnames die dit jaar wordt afgerond. Op dezelfde dag publiceerde Antler een onderzoek onder 760 unicorn-oprichters dat het tegenovergestelde verhaal achter de recordinvesteringen in late-stage rondes blootlegde: de pijplijn voor vroege financiering verkeert in een ware crisis.
Deze kloof is ook terug te zien in de cijfers van vandaag. Het Milanese Bynario, een cybersecurity-startup waarvan het AI-onderzoek daadwerkelijke kwetsbaarheden in macOS Screen Sharing van Apple aan het licht bracht, sloot een pre-seed ronde af op 2,1 miljoen euro. Dat is iets meer dan een tiende van één procent van het bedrag dat Bending Spoons deze week voor Miro neertelt. Laatfase-kapitaal is in Europa niet schaars. Wat een jong bedrijf kan ophalen voordat het iets bezit dat het overnemen waard is, is nog steeds schaars.
Consumenten…
De Duitse EUDI Wallet heeft een nieuwe naam. De Berlijnse implementatie van de digitale identiteitsportemonnee van de EU gaat nu door het leven als 'D-You', zo meldt Heise. De overheid hoopt dat banken, verzekeraars en overheidsinstanties hier daadwerkelijke toepassingen voor bouwen die verder gaan dan alleen een paspoort in je broekzak. Een naamswijziging lost geen van de openstaande vragen rond de wallet op. Het betekent wel dat het project de fase betreedt waarin gewone burgers daadwerkelijk wordt gevraagd om iets te installeren.
Los daarvan heeft een coalitie van maatschappelijke organisaties zich per brief tot EU-wetgevers gewend. Ze vragen om cookiebanners te vervangen door een geautomatiseerd browsersignaal dat bindend is voor elke website in plaats van optioneel. Dit moet onderdeel worden van het Digital Omnibus-pakket, meldt noyb. De industrie heeft zich al vaker tegen dit idee verzet. Dit keer is het verzoek echter een wettelijke verplichting en geen vrijwillige standaard.
Bedrijven…
Oprichters en investeerders willen dat de beloofde 'EU Inc'-bedrijfsstatus wordt afgerond zonder verdere afzwakking. TechCrunch meldt dat Europese oprichters en durfkapitalisten wetgevers aansporen om een enkele, digitaal-native ondernemingsvorm te finaliseren. Hiermee zou een bedrijf zich slechts eenmaal hoeven in te schrijven om vervolgens in de hele unie te opereren, in plaats van zevenentwintig verschillende lokale papierwinkels bij te houden. Tech.eu belicht dezelfde belangen vanuit Brussels perspectief. Met nog ongeveer honderd dagen te gaan voordat het dossier wordt afgesloten, waarschuwen techleiders dat het schrappen van de meer ambitieuze kenmerken het hele doel van de nieuwe regelgeving teniet zou doen. Een daadwerkelijk gemeenschappelijk raamwerk is daarbij de belangrijkste pijler. Een verwaterde EU Inc lost enkel het imagoprobleem op, maar laat de daadwerkelijke versnippering intact.
Overheden…
De meldplicht voor kwetsbaarheden uit de Cyber Resilience Act treedt op 11 september in werking. Dit werd zes dagen geleden al in deze column aangekaart. Fabrikanten van digitale producten moeten actief misbruikte kwetsbaarheden en ernstige incidenten binnen 24 uur melden. Volgens Agenda Digitale verloopt dit via het nieuwe Single Reporting Platform van ENISA naar de nationale CSIRT's. De deadline zelf is geen nieuws voor de lezers van deze column. Wat nu de moeite waard is om in de gaten te houden, is of het platform bruikbare informatie over dreigingen oplevert, of slechts een compliance-logboek dat niemand leest totdat het volgende lek in Berlijnse stijl de kwestie opnieuw op de agenda dwingt.
Verder vandaag
- Arlequin AI haalt 28 miljoen euro op om topologische neurale netwerktechnologie te schalen · Tech.eu
- Improbable steunt AI-zakelijke berichtenapp Bolter met 10 miljoen dollar · Tech.eu
- Belgische AI-startup IVEX haalt 5 miljoen euro op voor AI-gestuurde veiligheidstests in de auto-industrie · EU-Startups
- Duits AI-lab Grubel haalt 3 miljoen euro op voor systemen die zich aanpassen aan juridische casussen · EU-Startups
- Euro-Office voor bedrijfsnetwerken: Veranderingen voor firma's en kleine ondernemingen · Agenda Digitale
- Nscale domineert Britse datacenterinvesteringen en haalt tweederde van de aandelenfinanciering binnen · The Register
- Zeiss schrapt greenfield-migratie naar SAP S/4HANA · The Register
- CNIL publiceert deel 2 van strip 'L'Agence Privacy' als voorlichting over cybercriminaliteit · CNIL
- noyb spant kort geding aan tegen SCHUFA wegens schaduwdatabase · noyb.eu
- Europese ruimtevaartsoevereiniteit vergt meer dan alleen schaalgrootte, stellen industrieleiders · EU-Startups
Waarom dit relevant is voor Europese digitale soevereiniteit
Vandaag is een zuivere test van wat 'digitale soevereiniteit' inhoudt zodra het geen slogan meer is. De toegang van ENISA tot Mythos 5 en GPT-6 Astra is een ware institutionele stap voorwaarts: het toezicht op systeemrisico's onder de EU AI Act reikt nu tot diep in de twee frontier-modellen waar Europa zich het meest zorgen over maakt, nog voordat een incident daartoe dwingt. Maar toezicht op een model is niet hetzelfde als eigenaarschap, en de conclusie van The Register dat grote Europese organisaties stilletjes hebben geaccepteerd dat 'veerkrachtige wederzijdse afhankelijkheid' de eerlijkste omschrijving van hun positie is, klinkt als een erkenning. Zij blijven afhankelijk van externe AI- en cloud-providers terwijl zij hun koppelingen beveiligen, wat bevestigt dat de infrastructuurkloof die deze column wekelijks volgt, dit jaar niet zal worden gedicht. De kapitaalstromen van vandaag vertellen vanuit een andere invalshoek hetzelfde verhaal. Dat Bending Spoons 1,7 miljard euro betaalt voor Miro, brengt een groot werkplekplatform in handen van een Europese eigenaar, wat wijst op echte consolidatie in plaats van afhankelijkheid. Volgens onderzoek van Antler is het kapitaal dat de volgende Bynario of Arlequin AI zou laten uitgroeien tot een bedrijf van de omvang van Miro, precies het deel van de financieringspijplijn dat momenteel krimpt. Een continent dat meer van zijn eigen digital stack in handen wil hebben, moet beide uiteinden van die pijplijn financieren: de overnames, en de seed-rondes die iets voortbrengen dat het overnemen waard is.
Bronnen
- Toegang voor ENISA om Mythos 5 van Anthropic te testen op cyberveiligheidsrisico's · Silicon Republic
- ENISA test zowel Mythos 5 als GPT-6 Astra onder de systeemrisicoregels van de AI Act · The Next Web
- Waarom grote Europese organisaties volledige soevereiniteit inmiddels onrealistisch noemen en de voorkeur geven aan weerbare onderlinge afhankelijkheid · The Register
- Overeenkomst van 1,7 miljard euro voor overname van Miro door Bending Spoons · EU-Startups
- Onderzoek van Antler naar de crisis in vroege financiering achter de Europese unicorn-hausse · Tech.eu
- Pre-seed ronde van 2,1 miljoen euro voor Bynario nadat diens AI kwetsbaarheden bij Apple blootlegde · EU-Startups
- Duitse EUDI Wallet omgedoopt tot D-You · Heise Online
- Pleidooi vanuit het maatschappelijk middenveld voor door de EU verplichte geautomatiseerde privacysignalen als vervanging van cookiebanners · noyb.eu
- Europese oprichters en durfkapitalisten sporen wetgevers aan om EU Inc zonder afzwakking af te ronden · TechCrunch Europe
- Techleiders waarschuwen tegen de afzwakking van de EU Inc-hervorming · Tech.eu
- Verplichte melding van kwetsbaarheden uit de Cyber Resilience Act treedt in werking op 11 september · Agenda Digitale
Dit dagbericht verschijnt elke avond. Bronlinks leiden naar de oorspronkelijke berichtgeving.
Europese Alternatieven Die Je Misschien Leuk Vindt
Pixelfed
Pixelfed is een gedecentraliseerd, open-source social media platform voor het delen van afbeeldingen. Gebruikers kunnen foto's uploaden en delen, andere gebruikers volgen en interactie aangaan via likes, reacties en shares. Door gebruik te maken van het ActivityPub-protocol maakt Pixelfed federatie mogelijk, waardoor gebruikers kunnen communiceren met personen op andere compatibele platforms. Het is ontworpen voor fotografen en iedereen die op zoek is naar een privacygerichte, community-gedreven alternatief voor gecentraliseerde beeld-deel diensten.

Element (Matrix)
Element is een veilig, gedecentraliseerd communicatieplatform gebouwd op het Matrix-protocol. Hiermee kunnen gebruikers end-to-end versleutelde berichten verzenden, bestanden delen en deelnemen aan groepschats. Belangrijke functies zijn onder andere spraak- en videogesprekken, bridging met andere communicatieplatforms zoals Slack en Discord, en de mogelijkheid om uw eigen server te hosten voor verbeterde privacy en controle. Element is geschikt voor individuen, teams en organisaties die op zoek zijn naar veilige en privécommunicatie, en is vooral gunstig voor degenen die data-soevereiniteit en open-sourceoplossingen belangrijk vinden.
SoundCloud
SoundCloud is een digitaal audiodistributieplatform waar gebruikers hun originele muziek en audio kunnen uploaden, promoten en delen. Belangrijkste kenmerken zijn muziekstreaming, direct messaging, commentaar geven en de mogelijkheid om artiesten en afspeellijsten te volgen. Dit platform wordt voornamelijk gebruikt door onafhankelijke muzikanten, dj's en podcasters om hun werk te delen, contact te leggen met luisteraars en een publiek op te bouwen. SoundCloud biedt een enorme bibliotheek met door gebruikers gegenereerde content, die toegang biedt tot een breed scala aan muziek en audio die niet altijd beschikbaar is op andere streamingdiensten.
Ecosia
Ecosia is een zoekmachine die advertentie-inkomsten gebruikt om boomplantinitiatieven te financieren. Gebruikers kunnen websearches uitvoeren met dezelfde technologie als Bing en toegang krijgen tot zoekresultaten, afbeeldingen, video's en nieuws. Een teller toont het aantal bomen dat is geplant door zoekopdrachten van gebruikers, en het bedrijf rapporteert over zijn financiële activiteiten, inclusief de impact op het milieu en CO2-neutraliteit. Het belangrijkste voordeel van Ecosia is de toewijding aan ecologische duurzaamheid, aantrekkelijk voor gebruikers die herbebossingsinspanningen willen ondersteunen tijdens het surfen op internet.
